I. B??
ESK?KU?KLAR

Eski Ku?k Hakk?da
S?eyman Aksoy (Hac?ad?
Y?? Opban (Osman Sert)
?rahim Ethem Ak?c?(Avc?Vali)
Mehmet A?
Abdurrahman Bey (Abdurrahman Ayd?)
Topalo?u Mehmet Efe
Sinan? Sadri (Sadri Artu?
Eski Ku?k Avc?ar?/a>

II. B??
ORTA KU?KLAR

Orta Ku?klar Hakk?da
Faruk Aksoy
Burhan Karaosmano?u
Hasan ?vu?(Hasan Aky?)
So?no?u (Mustafa ?hbudak)
Hamamc??ref (?ref Narin)
Tavuk Şükr?(Şükr??lış)
Muhacirler
Orta Ku?k Avc?ar?/a>

III. B??
GEN?KU?KLAR

Gen?Ku?klar Hakk?da
Ali Ko?/a>
C?eyt Güçl?/a>
Dursun Ceylan (Maliyeci Dursun)
Karabacağın Hasan (Hasan ?m?k)
Hamdi ve Mustafa ?hin
H?eyin ?ci
H?eyin ?kaya
?fan Co?un (Kof? ?fan)
K?? Toku?/a>
Veziro?u Mehmet Ersen
Nabi Hoca (Nabi Yap??
Mimar Saim (Saim Say?)
?nasi Alada?/a>
S?eyman Aksoy
Timur ??k
?kan Cano?u
Gen?Ku?k Avc?ar?/a>

IV. B??
ANILAR - AVLAR - AVCILAR

Y?anl?/a>
?vril Avlar?/a>
Da?K?lerinde Av
G?bel
Ak?alan
Kelek?nin ?lleri
Domuzlu An?ar
S?e Avlar?/a>
Dat?
K?ce?z - Dalyan Avlar?/a>
Söğ? - Bozburun Avlar?/a>
Yerkesik’te Av
?kmaktepe
Kale - Karak? Avlar?/a>
G?a
Da?ar Kuruyor
Bir Av Hik?esi
?k Av
Tarladaki Domuz Av?/a>
Ece’de Av
Kopayc?ar (Tav?n Avc?ar?
Mu?a - Bal? Av?- G?ova
Mu?al?Sil?çılar
H?ime

Y?? OPMAN

OSMAN SERT

Opban D?en y??lerinden.(*) Gelmi?ge?i?keyik avc?ar?? en ?l?? Osman ?vu?o?u Osman Sert. As? ad?bu. Opban ?cukluk ad? ana babas?? onu ok?rken kulland?lar? Osman’ın bozulmu??kli! Memo?gibi! Fadik gibi!.

Osman ?vu?un be?o?u, be?k??varmış. Seferberlik o?anlar?t?etmi? En küç? Osman kalmış elinde, onu Opban diye ok?rmış! Osman ?vu??düğ?zaman babalar??k?lar?g?müşler.

Opban D?enli Kara Mehmet’in has day?? ?nlar?anlatt?

“Day? iren?er adam. Da?? oduncu. Develeri vard? nakliyatçıl? yapard? Marmaris’e, Ayd?’a, Tavas’a t??, zahire, vs. getirir g???d? Me?ur avc?d? Son zamana kadar avland? Ekseri Mehmet A? ile Hac?ad?ile avlan?d?

Mukalliddi, g?el l? ederdi, iriydi...?br>
“Mehmet A? her y? kovumda on be?yirmi g? da? çıkard? Bizim burdan, D?en’den giderdi. Beyaz bir at?vard? Av?Opban idare ederdi. Masraflar? A? karşılard? Adamlar?vard? Daha ?ceden e?alar, yiyecekler da? çıkar??d? Dama yerle?irilirdi. A?n? dam yatağı Karl?’ın taban?dayd? Ku?Kakl?’ın? az ilerisinde, Dikilita?a bakan yerdeydi.

Av bol, ganc? hayvana s??atmazlard? Bir seferinde şöyle bir ?y olmu? Da? çık??ken Mehmet A? Opban Day?a “Opban..?demi?“bak bakal? ak?m yemek i?n bir?y bulabilirmisin? Kart olmas?, ikili gibi...?“Olur A?...? demi?Opban, ayk??amış, Çömen’in dam?dan okar?dola?ış. Av k?amet, gelgelelim tekelerde boynuz birer metro. A? tezesini istemi? Neyse bulmu? ikili gibi bir ?y. Atmış vurmu? Almaya varmış, ne g?s? ard?da anas? varmış, kur?n onu da delmi? Opban day? ?şırmış, ge? vurmak ay?! Ne yapacağın?bilememi? Derken alt yandan bir kad? g??müş. E??nen odun etmeye gelen bir kad?. Kad?a yemin billah ettirmi? Kimseye s?lememesi i?n. Be?dakikada kad?? odununu haz?lamış. Ke?yi de kesmi?
soymu?kad?? pe?emal?a sarmış, semerin ?t?e odunun aras?a yerle?irmi? Yollamış.

“Opban ke? vurmu?diye benim can??çıkar?lar k??, kocandan ba?a kimseye s?leme?diye s??s??tembih etmi?. Kad? Koca Durmu?un karde?ydi. Y?lar sonra anlatmışt?..?br>
O gece Mu?a Avc?ar Kul??unutulmaz saatler ya?d? Herkes oradayd? Opban gelmi?i. Hac?ad?ile Opban orta yerdeki soban? başında oturdular. Giri? g?e sa?tarafta duvar? dibinde Marangoz K?il, Uzun Ali, Sabri Eti tak?? oturuyordu. Postac?ar sol taraftayd? Nal?c?ve arkada?ar?Akyollu’larla karış? oturuyorlard?

Avc?ar Kul??(1966) Hac?ad?ile Opban soban? başında oturuyorlar. Bu resmi ben yapt?.

Saburhane avc?ar? Muhacirler ve bizim ekip; y?etim kurulu, gen?er. Her taraf doluydu. Marangoz Ayhan babas?a yard? ediyor; Halit Day??y kahve yeti?irmeye ?lış?ordu.

Opban’ı ilk defa g??ordum. S?t?da kal?, k?çıl, iri bal? s?t?desenli bir palto vard? Giymemi?omuzuna atmışt? Başında ayn?kuma?an bir kasket. Sakal?yoktu. Tra?olmu?u. Oldu? gibi b?ak?mış, beyaz kal? b??lar? hayli uzundu. Yerli dokuma, yakas? mintan giyiyordu. Yele? vard? Ayağında gri bir k?ot pantolon ve siyah ayakkab?ar. Sandalyede dimdik oturuyordu. Ayaklar??yere d?d? bas?or; bacak bacak ?t?e atm?ordu.Geldi, b?le oturdu; konu?u, dinledi, g??sedi, ?y??kahvesini i?i sonra kalk? gitti.

Otururken de, y??ken de, konu?rken de ?l?avc?Y?? Opban son derece heybetli idi. Boyu bir seksenin ?t?de, yaşı da yetmi? ge?i?i. Sonra hastaland? Yatt? Hasan ?vu?a evinde ziyaret ettik. Bir s?e sonra da vefat etti. D?en’e g??d?

Faruk Aksoy anlatmışt?Amcas?(Mehmet A?) Opban’ı ?cuklar?dan birinin düğ??e g??müş, ?mir’e! Y?üğe Efe k?afeti ile bir zeybek oynatmış. Amerikal?ar varmış düğ?de (NATO’ya girdi?miz y?lar olacak) nefesleri kesilerek seyretmi?er Opban? ?k heybetli imi?

Ortada soba; sağında Opban, solunda Hac?ad? Etraflar? bizlerle ?vrili. Daha sonraki masalarda kâğ?lar? okeyleri b?akmışlar, iki av devinin ağızlar?dan çıkacak heceyi kaçırmamak i?n nefesler kesilmi? dinliyoruz!

- Y?üğ? i?ni anlatsana diyor Opban.

- Sen anlat diyor Hac?ad?

- Yok yok sen onu eyi annad?s?. Seversin de diyor Opban.

S?eyman Aksoy (Hac?ad? f?r ?pkas??çıkarmış. Paltosunu da asmış. Sa?ar?alabros kesilmi? B??s?. Tra?? O da Opban gibi yakas? g?lek giyerdi. Yerli dokuma. Frenk g?le? giydi?ni ender g?d?. K?afeti m?emmeldi. Tak? elbise giyerdi. O gece de ?leydi.

? hik?eyi anlatt?

“Y?üğ? biri keyik av?a gitmi? Kahvede ya da evde bir toplant?a anlat?or.

“Sabah namaz?nan?nas? kalkmış, nas? gitmi? g? yerine nas? var? oturmu? beklemi? üş?üş vs.

Nihayet ortal? a?r?ken, hayvan?g?müş...?br>
- Y??ler ?k g?el hik?e ederler diyor Hac?ad?arada...

?.. Fakat mesafe uzak, hayvan? y??de de??k; olmad?yer de??irece?z, kay??? a?ğı ???kesece?m, ufak bir s?t var; yatt?, dinledim. Da? d??duru, y?emin k??t???br>
Y??, en ince ayr?t??ile i? hik?e ediyor, yan?aşında biri de bet beniz ge?k, a??açık, eli ayağı titriyerek, heyacan i?nde dinlermi?

Avc?s??e s??e ??deki tepeye varmış, hayvan?yeniden g?müş; o yan? başındaki, hik?eyi dinleyen;

- At gari ... dermi?

Y?? l??uzat?mış.

- Atacaan, atacan da şöyle üç metre ??de e?lcik gibi bir ?y var; hafif esinti de var, k??deyoru, t?e?n ?t?den bak?on ???kapad?oru. Az daha sa? kayacan; hap hapa gelecez. ?le ettim t?e? enseme yat?d? da az a?? kayd?. ??de ufak bi da?var. H?e iki garış gadar. Yave?e bakt? daşın g??dan; t?e? s?d? gad??, ay par?s?gibi, g??cas??bene vermi? y? ad? var yok...

- At gari dermi?yan?daki!...

- Atacaan da ... Y?? uzat?mış hik?eyi. Nihayet i?tav?a gelmi? Y?? teti? ?kmi? Karavana!

- ?e arkada? az ?t?den bakmış? arkas?daki da?an ate?çıkt?..

Deyince, yan?da dinleyen,

- Allah belan?versin, g?elim hayvan?gaçırd? diye kalktığ?gibi gitmi?..?br>
Y?lar ?ce olmu?bir hik?eyi sanki o an gibi ya?yan “dinleyici”ye ?k g?erdi Hac?ad?

Opban’la birlikte y??lerden de k?aca s? etmek gerekiyor. Mu?a merkez y??leri Ak?ova, Durak, Koza?c? D?lavan, D?en’de yerle?i?durumdalar. Yani G?tepe’den Y?anl?a, Keyik Dağın? dibine konu?anmışlar! A?ğı yukar?t??ekmeklerini da?an çıkar?orlar. D?e, ?hre, Karaba?ar’a, a?ğı k?leri inmeleri ?k daha sonra. T??c??, ?ft?lik, devlet kap??da i? girmeler olduk? yeni. Odunculuk, ke? ba?a hayvan besicili?, kereste ka?kçılığ? kat?, deve vs. nakliyecili?, karc?? eski y?larda y??lerin belli ba??i?eri aras?da.

Bir anlamda esas keyik avc?ar?y??ler. ?ellikle Durak, D?lavan y??leri. D?en’den sadece Opban var. Say??ca ? isimler ortaya çık?or.

G?? (S?eyman Topba?

Tekeli ?mail ?vu?br>
Tekeli’nin day??K?il ?vu?br>
Kerimin ?mail (?m?k)

Sofunun Koca Musa (?t?k)

Kavali (Ali Kadem)

Sonra bunlar? ?cuklar?ortaya çık?orlar.

Kavali’nin o?llar? ?ram, Omar, Osman, ?en, daha sonra ?ram’ın o?u C?? Mehmet en belirginleri.

G?üğ? o?u Sar?da (Mustafa Topba? ikinci ku?ğın ?emli isimlerinden. Arada Abdullah ?vu?var.

Bu avc?ar? t??Mu?al?Avc?ar’la da avlan?orlar. Bir k?m?Topalo?u grubu ile, bir k?m?Hac?ad?Opban grubu ile da? çık?orlar kovumda. Ancak onlar do?l olarak nerdeyse y? on iki ay av? i?ndeler. Tabi b?? da?bu iki grubun elinde de?l; daha ba?a küç? gruplar, tek başına avlanan avc?ar, ?ey?den; Irmak i?, hatta Kale’nin k?lerinden gelip bizim dağın belirli y?elerinde avlananlar var. ?ne?n Yara??ar, Düğerekliler daha ?k Yemi?ndere’deki E?k Kap??nda avlan?orlar. Anlaşılacağı gibi kovumda on be?g? avc?ar da?ar?ele ge?riyorlar!

Tekeli ?mail ?vu?ahbab?d? Yetmi?i y?larda g?üş?d?. ?tiyarlamış yaşına ra?en diriydi. Kal? kara b??l? kara paltolu, orta boylu, sa?am yap??bir adamd? G?e?bir y??vard?

Abdullah ?vu?da ahbab?d? O ayr?a partilimdi de! Olduk? s? g?üş?d?. Hep geyik av?a davet ederdi. Nasip olmad?

Gavali’yi g?d?. Altmışl?y?larda olacak. Partallar’ın berber d?k??da oturuyordum. Helvac?d?k??? ??de, ?d?vanla berber aras?da, y?sek bir kat?? semerine bini?ni g?d?. Şöyle hayvan? ?lbiri sol elinde yelesini kavrad? ?eki eliyle semera?c??tuttu, hop etti deve gibi kat?? tepesine çıkt?oturdu! Kal?, k?a, sar?boz b??l? elli ya?ar?da bir adamd? Kasket ?pka giyiyordu, ayağında kabaral? tulumbac?ar vard?

?eki b??leri tan?amad?. ?ne?n G?? Day?n? meselelerini ba?alar?dan duydum, dinledim.

Bir ka?k?a keyik av?hik?esi anlatarak bu b???bitirelim.

Gavali Kavalc?Ali’nin k?a s?leni? imi? Ali Kadem iyi kaval ?larmış. ?ldığ?kaval da kartal? kaval kemi?nden yap?mış.

Gavali Ali Avc?ya ?nu anlatmış:

“Pinar D?ek’te sabah namaz?hayvan?g?d?. Ay??i’nin ?t?de. Sekiz dokuz ya?r var. T?e? y??e ald?. Bismillah dedim, kapand?. Garip bir ?y oldu. Tekenin yerinde bir gelin vard? Beyazlar giymi?bir gelin. ??lad?, t?e? indirdim. Bakt?. Teke heykel gibi duruyor. Bismillah dedim bir kere daha kapand?. Gelin namlunun ucundayd? Bu i?üç kere tekrarland? Akl? başıma geldi. Yavaşça namluyu indirdim. Oldu?m yerde d?d?; t?e? ard?? dal?a ast?. Eskiler s?lerlerdi; y??ge?i?n zaman t?e? asmak gerekir derlerdi... ?le yapt?.

K?e d?d?ten sonra Tekeli’nin o?unu g?derdim; git filan yerde t?ek var; al senin olsun dedim. Sonra edemedim. T?e? otuz liraya ?cuktan sat? ald?...?br>
G?? Efe’nin de hik?eleri var. Birini C?? anlatt?

C??, Mehmet Kadem, Gavali’nin o?anlar?dan ?ram’ın o?u. ?G?? Efe yarığ? başına oturmu? Bobamgil a?ğıda. Bir alay keyik gelmi?okardan, gatlara ge?cekler. ?eden beriye atlarlarmış. G?? davranmış mavzere atmaya ba?amış. Her ge?ne atmış. Alt?u?rum. Yediye kadar saymış; “yeter gari S?eman?demi?kendi kendine; “s???e mi bazarl? ettin m?are?n!..? Sonra a?ğıdakilere bağırmış: “ka?oldu ?e sayd?? m?..?br>
Att?lar?? t??garavanaymış! Tabi a?ğıdan m?asip bir cevap gelmi?

Y??lerin son ku?ğın? belli ba??temsilcileri Gavali’nin o?u Omar Osman, G?? Efe’nin o?u Sar?(Mustafa Topba?, Gavali’nin o?u ?ram’ın o?u C?? (Mehmet Kadem) oluyorlar.

Asl?da onlar da yukar?a ad?ge?n b??lerle i?i? geliyorlar; av ya?mlar?son elli y?a uzan?or. Son ku?k dememin nedeni; da?a av kalmad? ?ellikle son on on be y?? avc?ar?ne ke? b?akt?ar ne o?ak, av? k??kaz?d?

Yetmi?i y?lara kadar Y?anl?da y? y? elli yerli hayvan san?? vard? Dolay??la kovumda yabanc?tekeler Toroslar?ge?r gelirlerdi. Bug? neredeyse s??land?

?k ?el ?lemler gerekli. Belki orman ya da yaban hayat?ile ilgili bir kurulu? belki Belediye dağın hayvan bar?ağı olarak ?emini kavray? faaliyete ge?rebilirler bir g?!

?k uzak g??en olas?? ama; tamamen umudunu kaybetmek istemiyor insan!


(*) D?en Mu?a’n? s?t??dayadığ?Y?anl?Dağındaki u?mahalle.